Trong vòng 10 năm trở lại đây, cụm từ hệ thống chống sét luôn nằm trong nhóm từ khóa có lượt tìm kiếm cao và ổn định mỗi khi bước vào mùa mưa bão tại Việt Nam. Để giúp chủ đầu tư, nhà thầu và các hộ gia đình nắm rõ bản chất kỹ thuật cũng như quy chuẩn an toàn mới nhất, đội ngũ kỹ sư của kimthuset.com.vn đã tổng hợp và giải đáp chi tiết 12 câu hỏi được người dùng tra cứu nhiều nhất trên Google.
Nội dung tóm tắt
1. Nhóm câu hỏi về khái niệm, cấu tạo và phân loại
Hệ thống chống sét là gì?
Hệ thống chống sét (tên tiếng Anh là Lightning Protection System – LPS) là một tổ hợp đồng bộ các thiết bị kỹ thuật được lắp đặt cho công trình nhằm mục đích thu hút, dẫn truyền và tiêu tán năng lượng tia sét xuống lòng đất một cách an toàn, hoặc triệt tiêu các xung điện áp đột biến trên đường dây. Một hệ thống chống sét hoàn chỉnh giúp bảo vệ an toàn tính mạng con người, kết cấu kiến trúc và toàn bộ thiết bị điện, điện tử bên trong.
Một hệ thống chống sét hoàn chỉnh gồm những bộ phận nào?
- Bộ phận thu sét: Kim thu sét cổ điển, kim thu sét phát tia tiên đạo sớm (ESE) hoặc lưới thu sét Faraday đặt tại điểm cao nhất của công trình.
- Hệ thống dây dẫn thoát sét: Thường sử dụng cáp đồng trần, cáp đồng bọc cách điện chuyên dụng (tiết diện tối thiểu $50\text{mm}^2$ – $70\text{mm}^2$) hoặc băng đồng để dẫn dòng điện sét từ kim thu xuống đất.
- Hệ thống tiếp địa (bãi tiếp địa): Bao gồm các cọc tiếp địa (đồng nguyên chất, thép mạ đồng), thanh đồng đẳng thế, mối hàn hóa nhiệt và hóa chất giảm điện trở đất nhằm phân tán dòng điện sét vào lòng đất.
- Thiết bị chống sét lan truyền (SPD): Được lắp đặt tại tủ điện tổng, tủ điện nhánh và các đường tín hiệu mạng, camera, viễn thông để cắt lọc xung quá áp.
Có những loại hệ thống chống sét nào hiện nay?
Về mặt chức năng bảo vệ, hệ thống chống sét được chia thành hai mảng chính:
- Hệ thống chống sét trực tiếp: Ngăn chặn thiệt hại vật lý, cháy nổ khi tia sét đánh thẳng vào công trình.
- Hệ thống chống sét lan truyền: Bảo vệ thiết bị điện, bo mạch điện tử khỏi dòng điện xung cảm ứng lan truyền theo đường dây điện lực và cáp tín hiệu khi sét đánh ở khu vực lân cận.
Nếu xét theo công nghệ thu sét trực tiếp, có 3 giải pháp phổ biến: hệ thống chống sét tia tiên đạo (ESE), hệ thống chống sét cổ điển (Franklin) và hệ thống lồng Faraday.
Hệ thống chống sét tia tiên đạo (ESE) là gì? Có ưu điểm gì?
Hệ thống chống sét tia tiên đạo (Early Streamer Emission) là công nghệ chống sét chủ động hiện đại. Đầu kim thu sét ESE có khả năng phát ra tia tiên đạo đi lên sớm hơn các điểm nhọn tự nhiên xung quanh để đón bắt tia sét từ trên cao. Ưu điểm lớn nhất của hệ thống này là bán kính bảo vệ rộng (từ 50m đến hơn 100m tùy model), thẩm mỹ cao (thường chỉ cần 1 cột thu sét duy nhất trên mái) và thi công nhanh gọn.
2. Nhóm câu hỏi về tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định bắt buộc
Công trình nào bắt buộc phải lắp đặt hệ thống chống sét?
Theo Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 9385:2012 và các quy định về Phòng cháy chữa cháy (PCCC), việc lắp đặt hệ thống chống sét là yêu cầu bắt buộc đối với:
- Nhà cao tầng, chung cư, tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại, bệnh viện, trường học.
- Nhà xưởng sản xuất, kho bãi chứa hàng hóa, trạm xăng dầu, kho hóa chất, vật liệu dễ cháy nổ.
- Các công trình văn hóa, di tích lịch sử, tháp viễn thông, trạm biến áp.
- Nhà ở dân dụng nằm ở khu vực trống trải, vùng đồi núi cao hoặc cao vượt trội so với các công trình xung quanh.
Tiêu chuẩn điện trở của hệ thống chống sét là bao nhiêu?
Giá trị điện trở nối đất quyết định trực tiếp đến hiệu quả thoát sét. Theo quy chuẩn TCVN 9385:2012:
- Điện trở tiếp địa chống sét trực tiếp: Phải nhỏ hơn hoặc bằng 10 Ohm
- Điện trở tiếp địa chống sét lan truyền và an toàn điện: Yêu cầu nhỏ hơn hoặc bằng 4 Ohm
- Công trình đặc thù (Data Center, trạm viễn thông, thiết bị y tế nhạy cảm): Yêu cầu đạt mức nhỏ hơn hoặc bằng 1 Ohm
Có được đấu chung tiếp địa chống sét với tiếp địa an toàn điện không?
Không nên đấu chung trực tiếp nếu không có bộ đẳng thế chuyên dụng. Trong thực tế thi công, bãi tiếp địa của hệ thống chống sét trực tiếp và bãi tiếp địa an toàn điện/chống sét lan truyền nên được bố trí tách biệt (khoảng cách tối thiểu từ 5m – 10m tùy địa chất). Việc này giúp ngăn ngừa dòng điện sét hàng chục nghìn Ampe khi thoát xuống đất không bị xông ngược (điện áp ngược) sang hệ thống nối đất của các thiết bị điện gia dụng bên trong nhà.
3. Nhóm câu hỏi về chi phí, thi công và bảo trì
Lắp đặt một hệ thống chống sét trọn gói giá bao nhiêu?
Chi phí thi công hệ thống chống sét phụ thuộc vào diện tích cần bảo vệ, xuất xứ kim thu sét (Pháp, Tây Ban Nha, Thổ Nhĩ Kỳ, Việt Nam) và điện trở suất của đất tại công trình:
| Quy mô công trình | Giải pháp khuyến nghị | Chi phí trọn gói tham khảo |
| Nhà phố, biệt thự dân dụng | 1 kim ESE bán kính 50m–65m + bãi tiếp địa 3–5 cọc + SPD tủ tổng | 15.000.000 – 35.000.000 VNĐ |
| Nhà xưởng vừa & nhỏ | 1–2 kim ESE bán kính 80m–107m + tiếp địa đạt chuẩn dưới 10 Omh | 35.000.000 – 80.000.000 VNĐ |
| Tòa nhà lớn, KCN, kho xăng dầu | Hệ thống chống sét trực tiếp đa kim + cắt lọc sét lan truyền đa tầng | Từ 80.000.000 VNĐ trở lên |
Hệ thống chống sét sử dụng được bao lâu?
Một hệ thống chống sét được thi công đúng kỹ thuật bằng vật tư đạt chuẩn (kim thu sét inox 316, cáp đồng nguyên chất, mối hàn hóa nhiệt) có độ bền vận hành từ 20 đến 30 năm.
Bao lâu phải kiểm định và bảo trì hệ thống chống sét một lần?
Theo quy định an toàn kỹ thuật, chủ công trình bắt buộc phải đo kiểm tra điện trở nối đất định kỳ ít nhất 12 tháng/lần (thời điểm tốt nhất là trước mùa mưa bão hàng năm). Qua thời gian, sự thay đổi độ ẩm đất hoặc ăn mòn tự nhiên có thể làm điện trở tăng vượt ngưỡng 10 Omh, lúc này kỹ thuật viên cần bổ sung hóa chất giảm điện trở đất hoặc đóng thêm cọc tiếp địa để đảm bảo an toàn.
Tại sao lắp hệ thống chống sét rồi nhưng thiết bị điện vẫn hỏng khi có giông?
Nguyên nhân phổ biến nhất là do công trình mới chỉ lắp đặt hệ thống chống sét trực tiếp (kim thu sét trên mái) mà thiếu hệ thống chống sét lan truyền (SPD) ở tủ điện. Kim thu sét chỉ có tác dụng bảo vệ vỏ công trình khỏi cú đánh thẳng, không thể ngăn chặn xung điện cảm ứng lan truyền theo đường dây điện lưới EVN hoặc dây cáp mạng đi vào làm cháy bo mạch tivi, điều hòa, máy tính.
Quy trình thi công hệ thống chống sét chuẩn gồm mấy bước?
Một quy trình lắp đặt hệ thống chống sét đạt chuẩn kỹ thuật gồm 5 bước cơ bản:
- Khảo sát & thiết kế: Đo đạc kích thước công trình, tính toán bán kính bảo vệ để chọn mã kim thu sét và vị trí đào bãi tiếp địa phù hợp.
- Thi công bãi tiếp địa: Đào rãnh, đóng cọc tiếp địa, liên kết cọc bằng cáp đồng và hàn hóa nhiệt, đổ hóa chất giảm điện trở (nếu đất có điện trở suất cao).
- Đo kiểm tra điện trở đất: Dùng máy đo chuyên dụng (như Kyoritsu, Vici 4105A) kiểm tra đảm bảo đạt chuẩn dưới 10 Omh trước khi lấp đất hoàn trả.
- Dựng cột và lắp đặt kim thu sét: Cố định chân cột đỡ trên mái, lắp kim thu sét tại điểm cao nhất và kéo cáp thoát sét đi trong ống bảo vệ xuống hộp kiểm tra tiếp địa.
- Lắp đặt chống sét lan truyền & nghiệm thu: Gắn thiết bị SPD vào tủ điện, đo kiểm toàn hệ thống và bàn giao hồ sơ nghiệm thu cho chủ đầu tư.
Nếu bạn đang cần tư vấn thiết kế, báo giá vật tư hoặc dịch vụ đo kiểm định hệ thống chống sét đạt chuẩn TCVN 9385:2012 trên toàn quốc, hãy liên hệ ngay với kimthuset.com.vn để được đội ngũ kỹ sư hỗ trợ nhanh chóng nhất.
Để lại một bình luận